Encyklopedia ziół

Babka zwyczajna i lancetowata (Plantago major i P. lanceolata)

Posted On Sierpień 13, 2017 at 11:04 am by / Możliwość komentowania Babka zwyczajna i lancetowata (Plantago major i P. lanceolata) została wyłączona

Babka zwyczajna, syn. babka szerokolistna (Plantago major) – gatunek ok. 20 cm rośliny z rodziny babkowatych. Posiada krótkie, ale szerokie liście z dobrze widocznym łukowatym unerwieniem. Długi kwiatostan w formie kłosu z niewielkimi (2 mm) kwiatami.
 
Babka lancetowata, syn. babka wąskolistna (Plantago lanceolata) – różni się od Babki zwyczajnej posiadaniem długich (10 cm) lancetowatych liści z 3-7 równoległymi nerwami.
Babka jest pospolitą rośliną na obszarze półkuli północnej – w Europie rozpowszechniona aż po Islandię, pospolita również w Polsce, gdzie można ją spotkać na łąkach, przydrożach czy wśród roślin uprawianych. Natomiast w Azji sięga aż po Himalaje.
 
Obydwa gatunki opisujemy tutaj jednocześnie, ponieważ mają bardzo podobne właściwości lecznicze. Surowcem zielarskim są liście (Folium Plantaginis lanceolatae), również całe ziele (liście z kwiatostanem) lub same nasiona, rzadziej części podziemne. Zbioru dokonuje się od lipca do sierpnia i suszy w temp. 40-50 oC. Wysuszone liście nie powinny być ściemniałe, co mogło by świadczyć u degradacji niektórych cennych składników.
 

SKŁADNIKI AKTYWNE

Liście babki bogate są w substancje śluzowate (glukomannan, arabinogalaktan, rhamnogalakturonan), flawonoidy (flawony: apigenina, luteolina, bajkaleina, skulareina), irydoidoglikozydy (aukibinę, asperulozyd, katalopol), garbniki, kwasy organiczne (kwas kawowy, chlorogenowy, hydroksycynamonowy), kwas krzemowy, akteozyd oraz alantoinę, witaminy: A, C, K (świeży sok) i sole mineralne.
 

DZIAŁANIE

Przeciwzapalne, powlekające, hepatoprotekcyjne, antybakteryjne, wykrztuśne, antyoftalmiczne, ściągające i antynowotworowe (działanie immunomodulacyjne i cytotoksyczne)
 

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

a) Stosowanie wewnętrzne
Jest ono związane głównie z zawartością flawonoidów i pektyn. Odwary z liści stosuje się przy niestrawności, w stanach zapalnych układu pokarmowego, w schorzeniach górnego układu oddechowego (działanie wykrztuśne, rozkurczowe i zmniejszające obrzęk błon śluzowych). W biegunkach spowodowanych obecnością patogennych bakterii (sok z wyłącznie świeżych i nie zaparzonych liści). W terapii nowotworowej stosuje się ją jako uzupełnienie w stanach zaflegmienia górnych dróg oddechowych, gdzie przynosi chorym ulgę, a profilaktycznie przy zakażeniu wirusami onkogennymi ze względu na wspomaganie układu odpornościowego.
Dodatkowo warto wiedzieć, że Babka wzmaga krzepliwość krwi, oczyszcza krew, płuca i żołądek oraz stosowana jest w niektórych chorobach oczu (wykazuje właściwości antyoftalmiczne).
 
b) Stosowanie zewnętrzne
Od wieków znane są właściwości regenerujące liści babki na zaognione rany (m. in. ze względu na zawartość alantoiny), uszkodzenia naskórka, wysypki czy wrzody. Stosuje się ją również w przypadku zapalenia spojówek i powiek, ukąszenia owadów i żmii, zapaleniu dziąseł czy świerzbie. Wykorzystuje się tu głównie właściwości przeciwzapalne i regenerujące.
 

SPOSÓB UŻYCIA

a) Syrop wykrztuśny
100g świeżych liści babki tniemy na drobne kawałki, wrzucamy maszynki, zalewamy 100ml przegotowanej i ostudzonej wody, po czym miksujemy całość, wyciskamy sok z miazgi i przesączamy. Następnie do soku dodajemy 10g cukru i całość ogrzewamy do wrzenia. Po ostudzeniu przechowujemy w małych butelkach (najlepiej szklanych) w lodówce.
Tak przygotowany syrop stosujemy po łyżeczce kilka razy dziennie jako środek wykrztuśny i przeciwkaszlowy dla dzieci i młodzieży.
 
b) Odwar z liści
Do małego garnka wsypać 1 łyżkę liści babki, zalać półtorej szklanki wody i gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 3 minuty. Całość odstawić do naciągnięcia i przecedzić przez sitko. Tak przygotowany napar stosujemy wewnętrznie – w nieżycie jelit i biegunce, a zewnętrznie – do płukań, okładów i przemywań. Do przemywania oczu rozcieńczamy napar z przegotowaną wodą w stosunku 1:1.
 
c) Napar z liści
Łyżeczkę liści zalewamy gorącą wodą i zaparzamy pod przykryciem przez 5 minut. Następnie napar przecedzamy przez sitko i stosujemy przy zapaleniu gardła, bólach zęba oraz przy zapaleniu spojówek.
 
d) Odwar z nasion babki
Stosuje się 10g nasion na litr wody i gotuje pod przykryciem przez 2-3 minuty. Następnie po ostudzeniu taki odwar używany jest jako lek moczopędny – eliminuje kwas moczowy i nadmiar chlorków.
 

LITERATURA:

I. Lidia Wincek: Roślinne terapie antynowotworowe w praktyce terapeutycznej. Vital, Białystok 2017. ISBN: 978-83-65404-64-0
II. Jadwiga Górnicka: Apteka Natury. Warszawa, AWM. ISBN: 83-85904-71-9
III. František Starý, Vaclav Jirasek, tłum. Aleksander Ostrowski: Rośliny lecznicze. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa 1982. ISBN: 83-09-00466-4
IV. Władysław Walewski: Towaroznawstwo zielarskie. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1985. ISBN: 83-200-0968-5.