Encyklopedia ziół

Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare)

Posted On Marzec 23, 2018 at 10:10 pm by / Możliwość komentowania Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare) została wyłączona

Wrotycz pospolity (Tanacetum  vulgare syn. Chrysanthemum vulgare) – bylina należąca do rodziny Złożonych (Compositae, syn, Asteraceae), występująca na terenie większości krajów Europy i na Syberii, w Polsce jest gatunkiem pospolitym. Można go spotkać na aluwiach nadrzecznych, w zaroślach, nad brzegami lasów, na przydrożach, polanach, miedzach, nasypach kolejowych i miejscach ruderalnych, na glebach gliniastych zasobnych w składniki odżywcze, na nizinach. Rośnie na wysokość 50 – 150 cm. Łodyga jest kanciasta, pusta w środku. Wytwarza podwójnie pierzastosieczne liście. Przeważają kwiaty rurkowe zebrane w baldachogrona. Jeśli wytwarza kwiaty języczkowate to są one bardzo krótkie. Okres kwitnienia przypada na lipiec – październik.
 
Surowcem zielarskim jest kwiat wrotyczu (Flos Tanaceti) lub całe ziele (Herba Tanaceti). W postaci handlowej obecne są różne tzw. rasy chemiczne.

 

SKŁADNIKI AKTYWNE

Kwiat wrotyczu zawiera ok. 1,5% olejku eterycznego (β-tujon, izotujon, kamfen), przy czym istnieje wiele ras chemicznych, które mogą zawierać inną mieszankę związków składowych olejku, przy czym przeważają: β-pinen, artemisiaketon, kamfora i umbellulon. Poza tym występują gorycze (tanacetyna), seskwiterpeny (germakren), laktony seskwiterpenowe (partenolid), flawonoidy (m. in. pochodne luteoliny, apigenina, kwercetyna, jaceidyna i diosmina), ksantofile, kostunolidy, fenolokwasy, fitosterole, borneol, chamazulen, vulgaron, bergamoten, sabinen, chryzantenol.

 

DZIAŁANIE

Przeciwrobacze, przeciw wszawicze, antybakteryjne, antymykotyczne (Candida albicans), endokrynne, przeciwzapalne, żółciotwórcze, antynowotworowe, immunoregulacyjne i uspokajajace.

 

WROTYCZ POSPOLITY – WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

Wewnętrznie stosuje się kwiat wrotyczu lub ich wyciąg alkoholowy jako silny specyfik przeciwrobaczy, przy leczeniu zakażeń glistą jelitową i owsikami. Ma również działanie przeciwgrzybicze i antybakteryjne.
 
Zewnętrznie stosuje się go w postaci naparu w usuwaniu owsików lub nalewek w usuwaniu wszy (na skórze głowy i okolic intymnych) i świerzbowców. Można go stosować do płukania jamy ustnej przy anginie ropnej wywołanej przez Candida albicans (zwłaszcza olej wrotyczowy). Stosowany jest także do odkażania pomieszczeń, które narażone są na obecność chorobotwórczych drobnoustrojów.
 
Wchodzi w skład płynu Artemisol (na wszawicę i świerzbownicę)

 

WROTYCZ POSPOLITY – PRZECIWWSKAZANIA

Roślina ze względu na zawartość tujonu powinna być stosowana pod nadzorem lekarza. Może wystąpić podrażnienie i przekrwienie błon śluzowych jelit, żołądka, macicy i nerek. Nie należy stosować w ostrym i podostrym nieżycie żołądka i jelit, nerek, wątroby. Rasy chemiczne, u których przeważa Umbellulon jako składnik chemiczny olejku mogą wywoływać bóle głowy. W większych ilościach jest trująca. Nie należy jej stosować u dzieci i kobiet w ciąży. Przeciwskazania dotyczą stosowania wewnętrznego.

 

WROTYCZ POSPOLITY – STOSOWANIE

W postaci naparów, odwarów, maceratów i nalewek.

a) Wewnętrznie

10g sproszkowanych kwiatów połączyć z miodem lub powidłami jako środek przeciwrobaczy. Po 3 h można przyjąć olej rycynowy.
 
Odwar wrotyczowy – jedną łyżkę pociętego lub zmielonego ziela wrotyczu zalewamy 300 ml wody i gotujemy przez 10 minut. Następnie należy uzupełnić wyparowaną wodę, dodać łyżkę oleju z kiełków pszenicy i odstawić na pół godziny do naciągnięcia. Po odcedzeniu odwar pijemy kilka razy dziennie po pół szklanki lub stosujemy go zewnętrznie do okładów lub lewatyw.
 
Napar wrotyczowy – jedną łyżkę pociętego lub zmielonego ziela wrotyczu zalewamy 300 ml wrzącej wody i dodajemy 5 ml oleju z kiełków pszenicy. Następnie całość odstawiamy po przykryciem na 20 minut. Po odcedzeniu napar pijemy kilka razy dziennie po pół szklanki.
 
Herbata odtruwająca przy zakażeniach bakteryjnych – po 40 g ziela dziurawca, nasion lnu, korzenia żywokostu, 20 g kłączy pięciornika kurzego i 10 g kwiatów wrotyczu należy wymieszać ze sobą. Następnie 1 łyżkę mieszanki zalewamy ciepłą wodą i pozostawiamy do wieczora, kiedy to całość podgrzewamy do wrzenia, przecedzamy i pijemy na gorąco przed snem. Herbata jest bogata w garbniki i śluzy, odtruwa organizm z produktów powstających po rozpadzie bakterii, polecana jest także w ostrym zapaleniu nerek i pęcherza.

 

b) Zewnętrzne

Lewatywa na owsiki u dzieci – 10g kwiatów wrotyczu i 15 g ziela tymianku należy zalać wrzątkiem i pozostawić pod przykryciem na 20 minut, odpowiednio ostudzić i przecedzić.

 

LITERATURA

I. Aleksander (red.) Ożarowski: Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. Państwowy Zakład wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1983. ISBN: 83-200-0640-6
II. Dietmar Aichele, Marianne Golte-Bechtle, tłum. Helena Terpińska-Ostrowska: Jaki to kwiat?. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa 1984. ISBN 83-09-00687-X
III. Lidia Wincek: Roślinne terapie antynowotworowe w praktyce terapeutycznej. Vital, Białystok 2017. ISBN: 978-83-65404-64-0
IV. Edyta Überhuber, Jan Schulz: Leki z Bożej apteki, Chrześcijański Instytut Wydawniczy „Znaki Czasu” , Warszawa 2007. ISBN: 978-83-7295-093-2