Encyklopedia ziół

Żywokost lekarski (Symphytum officinale)

Posted On Marzec 23, 2018 at 11:24 pm by / Możliwość komentowania Żywokost lekarski (Symphytum officinale) została wyłączona

Żywokost lekarski syn. kosztywał (Symphytum officinale) – bylina z rodziny Ogórczenikowatych (Boraginaceae), występująca w Europie , w tym w Polsce, gdzie można ją spotkać na mokrych łąkach, przydrożach, przy rowach i na brzegach wód, przy czym preferuje gleby zasobne w azot i wilgotne. Dorasta do 1 m wysokości wytwarzając dosyć grubą łodygę, która jest silnie rozgałęziona u dołu. Liście są zbiegające się wzdłuż międzywęźla, podługowato-lancetowate i tak jak łodyga są szorstko owłosione. Purpurowo-fioletowe lub żółtobiałe, zwisłe kwiaty można spotkać na przełomie maja i czerwca.

 
Surowcem zielarskim jest korzeń żywokostu (Radix Symphyti, syn. Radix Consolidae) lub rzadziej jego liście. W smaku jest słodki, delikatny, cierpki.

 

SKŁADNIKI AKTYWNE

Korzeń zawiera śluzy (ok. 12%, m. in. glukuromannany), węglowodany, alkaloidy, garbniki (ok. 2%), kwasy polifenolowe (kwas kawowy, kwas chlorogenowy, kwas dwugalusowy), alantoinę (do 1%), alkaloidy (wirydyfloryna, echinatyna), triterpeny (izobaurenol) oraz asparagina, skrobia i sole mineralne..

 

DZIAŁANIE

Ochładzające, nawilżające, zmiękczające, pobudzające wzrost komórek (proliferację), ściągające, powlekające, przyśpieszające gojenie się ran, wykrztuśne i uspokajające.

 

ŻYWOKOST LEKARSKI – WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE

a) Wewnętrznie

Stosowany jako lek przeciwkaszlowy i w innych schorzeniach dróg oddechowych (śluz w nim zawarty działa osłonowo na błony śluzowe i łagodzi kaszel), w schorzeniach układu pokarmowego (nieżyt żołądka i jelit, uszkodzenie błony śluzowej żołądka i jelit, przekrwienie, stany zapalne i nieznaczne krwawienia z naczyń włosowatych), na problemy z trawieniem czy wrzodami (wrzody żołądka i jelit). Dzięki zawartości alantoiny pobudza podziały komórkowe, przyspiesza więc gojenie się ran i odnowę błony śluzowej. Związek ten zwiększa również ilość neutrofili, co przyczynia się do wzmożenia sił obronnych organizmu, a także do regeneracji kości i przyspieszonego wypełniania ubytków kostnych. Hamuje zanik błon śluzowych w obrębie przewodu pokarmowego osób starszych. Korzeń żywokostu w postaci syropu stosuje się również w stanach zapalnych błon śluzowych jamy ustnej, gardła i krtani, w tym u dzieci i młodzieży.

 
Żywokost w raz z kłączem tataraku, kwiatem rumianku stanowi mieszankę z powodzeniem stosowaną w leczeniu wrzodów żołądka (50% skuteczność) i wrzodów dwunastnicy (42% skuteczności), gdzie po 3-5 tygodniach stosowania następuje zanik nisz wrzodowych w obrazie roentgenowskim.

 

b) Zewnętrznie

Stosuję się go na krwiaki, zwichnięcia, oparzenia, odmrożenia, owrzodzenia żylakowe nóg, złamania, ubytki skórne, trudno gojące się rany (również z odczynem martwiczym) i choroby tkanki łącznej (np. w owrzodzeniach troficznych), dzięki właściwościom przyspieszającym proliferację komórek i ich rozwój. Za właściwości lecznicze w dużej mierze odpowiada alantoina przyspieszająca ziarninowanie, a także śluzy działające powlekająco.

 
Wchodzi w skład mieszanki ziołowej Rektosan (zioła przeciw guzkom krwawniczym), Digestosan i Neopektosan oraz tabletek Azarina.

 

ŻYWOKOST LEKARSKI – PRZECIWWSKAZANIA

Nie należy go stosować na nieoczyszczone rany, ze względu na ryzyko powstawania ropni.

 

ŻYWOKOST LEKARSKI – STOSOWANIE

W formie odwarów do przygotowania kompresów lub do picia, w mieszankach z innymi ziołami, w postaci syropu, zasypek i maści (np. Alantan).

 
Odwar z korzenia żywokostu (Decotum Radix Symphyti) – 1 łyżkę korzenia na 1,5 szklanki ciepłej wody należy macerować przez 6h, następnie całość gotujemy przez 5 minut i przecedzamy. Odwar pijemy po pół szklanki 2 razy dziennie. Zewnętrznie możemy go stosować do okładów i jako płukanka.

 
Mieszanka przeciwbólowa i przeciwskurczowa – równe ilości korzenia żywokostu, korzenia waleriany, mchu islandzkiego i 30 g korzenia prawoślazu należy wymieszać ze sobą i 2 łyżki mieszanki należy gotować w litrze wody przez 15 minut. Odwar pijemy 1-3 razy dziennie. Mieszanka ta stosowana jest do uspokojenia układu nerwowego przy chorobie wrzodowej.

 
Herbata przy chorobach nerek – po 20 g korzenia żywokostu i ziela skrzypu, 30 g liści brzozy, po 10 g ziela nawłoci, ziela krwawnika i korzenia lukrecji należy wymieszać ze sobą i 2 łyżki mieszanki należy gotować w litrze wody przez 15 minut. Herbatę pijemy 1-3 razy dziennie. Mieszanka ma właściwości moczopędne i antyseptyczne.

 
Herbata odtruwająca przy zakażeniach bakteryjnych – po 40 g ziela dziurawca, nasion lnu, korzenia żywokostu, 20 g kłączy pięciornika kurzego i 10 g kwiatów wrotyczu należy wymieszać ze sobą. Następnie 1 łyżkę mieszanki zalewamy ciepłą wodą i pozostawiamy do wieczora, kiedy to całość podgrzewamy do wrzenia, przecedzamy i pijemy na gorąco przed snem. Herbata jest bogata w garbniki i śluzy, odtruwa organizm z produktów powstających po rozpadzie bakterii, polecana jest także w ostrym zapaleniu nerek i pęcherza.

 

LITERATURA

I. Aleksander (red.) Ożarowski: Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. Państwowy Zakład wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1983. ISBN: 83-200-0640-6
II. Władysław Walewski: Towaroznawstwo zielarskie. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1985. ISBN: 83-200-0968-5.
III. Penelope Ody, tłum. Małgorzata Garbarczyk: Uzdrawiająca moc ziół. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008. ISBN: 978-83-7073-644-6
IV. Dietmar Aichele, Marianne Golte-Bechtle, tłum. Helena Terpińska-Ostrowska: Jaki to kwiat?. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa 1984. ISBN 83-09-00687-X
V. Edyta Überhuber, Jan Schulz: Leki z Bożej apteki, Chrześcijański Instytut Wydawniczy „Znaki Czasu” , Warszawa 2007. ISBN: 978-83-7295-093-2